Akty prawne

intro

UCHWAŁA NR XLVIII/335/23
RADY POWIATU TATRZAŃSKIEGO
z dnia 28 września 2023 r.

w sprawie przyjęcia do realizacji „Powiatowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej w Powiecie Tatrzańskim na lata 2023 – 2028” Na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy domowej
(Dz. U. z 2021r. r., poz. 1249 z późn. zm.) w związku z art. 12 pkt 11, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022r., poz. 1526 z póź.zm.) RADA POWIATU TATRZAŃSKIEGO uchwala, co następuje:

§ 1.

Przyjmuje się do realizacji „Powiatowy Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej w Powiecie Tatrzańskim na lata 2023 – 2028” stanowiący załącznik do niniejszej Uchwały.

§ 2.

Wykonanie Uchwały powierza się Zarządowi Powiatu Tatrzańskiego

§ 3.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Zakopanem oraz na tablicach ogłoszeń Urzędów Gmin wchodzących w skład Powiatu.

Przewodniczący Rady Powiatu Tatrzańskiego
mgr inż. Edward Tybor

Załącznik do Uchwały Nr XLVIII/335/23 Rady Powiatu Tatrzańskiego z dnia 28 września 2023 roku: Powiatowy Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej w Powiecie Tatrzańskim na lata 2023 – 2028

Zakopane 2023

Wprowadzenie

Zapowiedzią konieczności wprowadzenia daleko idących zmian prawnych w przeciwdziałaniu przemocy była ratyfikacja przez Polskę w 2015r. Konwencji Rady Europy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Tak ukształtowany system funkcjonował bez większych modyfikacji do 2020r., kiedy od 30 listopada zaczęły obowiązywać wydawane przez Policję i Żandarmerię Wojskową czternastodniowe nakazy opuszczenia miejsca zamieszkania nakładane na osoby stosujące przemoc.

Obecnie wprowadzone w 2023r. zmiany są dużą modyfikacją prawa przeciwdziałania przemocy domowej od 2010r.- począwszy od zmiany nazewnictwa (przemoc w rodzinie zamieniona na przemoc domową) i skreślenia preambuły z ustawy, poprzez zmianę definicji przemocy oraz wprowadzenie nowych definicji osoby doznającej przemocy domowej i osoby stosującej przemoc domową, aż po nadanie zespołom interdyscyplinarnym uprawnienia do kierowania osób stosujących przemoc domową do programów korekcyjno- edukacyjnych lub psychologiczno- terapeutycznych.

Równolegle rozszerzono uprawnienia Policji i Żandarmerii Wojskowej w zakresie zapewnienia osobom doznającym przemocy domowej bezpieczeństwa poprzez zastosowanie czternasto-dniowego zakazu kontaktu i zakazu zbliżania się do osoby doznającej przemocy domowej oraz zakazu przebywania w określonych miejscach przez osobę stosującą przemoc domową.

Przemoc domowa określana jest, jako jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności:

narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,
naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną,
powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę,
ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej,
istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

Ustawodawca także wskazał, że przez osobę doznającą przemocy domowej – należy rozumieć:

małżonka, także w przypadku gdy małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, oraz jego wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
wstępnych i zstępnych oraz ich małżonków,
rodzeństwo oraz ich wstępnych, zstępnych i ich małżonków,
osobę pozostającą w stosunku przysposobienia i jej małżonka oraz ich wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
osobę wspólnie zamieszkującą i gospodarującą oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania,
małoletniego- wobec których jest stosowana przemoc domowa.

Niezwykle ważny jest także zapis ustawodawcy dotyczący , że przez osobę doznającąprzemocy domowej należy także rozumieć małoletniego będącego świadkiem przemocy
domowej wobec osób, o których mowa wyżej.

Z kolei według ustawodawcy przez osobę stosująca przemoc domową – należy rozumieć pełnoletniego, który dopuszcza się przemocy domowej wobec ww. osób.

Opracowanie powiatowego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochrony ofiar przemocy w rodzinie jest wykonaniem nałożonego na powiat obowiązku wynikającego z art.6 ust. 3 pkt.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

Program określa kompleksowe działania skierowane zarówno na profilaktykę przeciwdziałania przemocy, jak również na ochronę ofiar przemocy, i edukację sprawców stosujących przemoc.

Zaplanowane w programie działania są kontynuacją szeregu czynności, które podjęto w ramach realizacji wcześniej uchwalonego „Powiatowego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochrony ofiar przemocy w rodzinie na lata 2017- 2022”.

Obecny program określa cztery zakresy podstawowych działań skierowanych do różnych grup odbiorców:

uprzedzające: informacyjne, edukacyjne, kierowane do ogółu mieszkańców powiatu tatrzańskiego, a także do osób pracujących z ofiarami i sprawcami przemocy domowej;
interwencyjne: opiekuńcze i terapeutyczne, kierowane do ofiar przemocy domowej oraz pouczające i izolujące, kierowane do osób stosujących przemoc domową;
wspierające: psychologiczne, pedagogiczne, terapeutyczne i inne, kierowane do osób doznających przemocy domowej;
korekcyjno – edukacyjne, kierowane do osób stosujących przemoc domową.

Zaplanowane działania są spójne z wyznaczonymi kierunkami w dokumentach strategicznych zarówno krajowych jak i unijnych.

Są powołane instytucje, które ustawowo są zobligowane do walki z szerzącą się przemocą:

Sądy Rodzinne
Kuratorzy Sądowi
Prokuratura
Policja
Instytucje Pomocy Społecznej
Rzecznik Praw Obywatelskich
Rzecznik Praw Dziecka

Istnieją również organizacje kościelne, które dostrzegają konieczność zapewnienia ochrony każdego człowieka, a w szczególności dzieci, przez przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Działają z potrzeby serca po chrześcijańsku, dając wsparcie potrzebującym pomocy i opieki.

Zasoby instytucjonalne powiatu

Na poziomie gmin działania związane ze wsparciem osób uwikłanych w przemoc domową, w formie bardzo zróżnicowanej wykonują ośrodki pomocy społecznej, które zgodnie z art.7 pkt. 7 ustawy o pomocy społecznej są zobowiązane do udzielania pomocy osobom oraz ich
rodzinom w szczególności z powodu przemocy w rodzinie.

Na terenie Powiatu tatrzańskiego są to:

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zakopanem

34-500 Zakopane, ul. Jagiellońska 7 tel. 18 20 147 33

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kościelisku

34-511 Kościelisko, ul. Nędzy- Kubińca 140 tel. 18 20 702 00

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Poroninie

34-520 Poronin, ul. Piłsudskiego 15 tel. 18 20 740 05

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Białym Dunajcu

34-425 Biały Dunajec, ul. Jana Pawła II 812 tel. 18 20 795 12

Ośrodek Pomocy Społecznej w Bukowinie Tatrzańskiej

34-530 Bukowina Tatrzańska, ul. Długa 144 tel. 18 20 771 10

Tatrzański Ośrodek Interwencji Kryzysowej i Wsparcie Osób Doznających Przemocy Domowej

W Powiecie Tatrzańskim działa Tatrzański Ośrodek Interwencji Kryzysowej i Wsparcie Osób Doznających Przemocy Domowej gdzie udzielana jest pomoc psychologiczna, polegająca na działaniu doraźnym, krótkoterminowym zmierzającym do natychmiastowej pomocy osobom znajdującym się w kryzysie. Do TOIKiWODPD zgłaszają się osoby z problemami małżeńskimi, wychowawczymi, z powodu straty bliskiej osoby, prób samobójczych ale także i występowania przemocy w rodzinie.

Skuteczne działania na rzecz przeciwdziałania przemocy mają charakter interdyscyplinarny a zatem za realizację tych działań odpowiada wiele resortów i urzędów – każdy w zakresie
swoich właściwości.

W zakresie interwencyjnym:
– zapewnienie schronienia na okres do 3 miesięcy,
– ochronę ofiar przemocy w rodzinie przed osobą stosującą przemoc,
– udzielenie natychmiastowej pomocy psychologicznej i wsparcia,
– rozpoznanie sytuacji ofiary przemocy w rodzinie i opracowanie planu pomocy,
– wspieranie w przezwyciężaniu sytuacji kryzysowej.
W zakresie bytowym:
– zapewnienie całodobowego pobytu do 3 miesięcy,
– zapewnienie wyżywienia i niezbędnych środków higieny osobistej.
W zakresie terapeutyczno-wspomagającym:
– udzielanie poradnictwa psychologicznego, pedagogicznego, socjalnego, prawnego,
– prowadzenie grupy wsparcia i grupy terapeutycznej dla ofiar przemocy w rodzinie,
– opracowanie diagnozy rodziny i indywidualnego planu pomocy,
– przeprowadzenie diagnozy sytuacji dzieci, udzielanie wsparcia psychologicznego oraz specjalistycznej pomocy socjoterapeutycznej i terapeutycznej, konsultacje wychowawcze.
W zakresie pracy ze sprawcą przemocy – realizacja programu korekcyjno-edukacyjnego,
w tym:
– opracowanie planu pracy ze sprawcą przemocy;
– uświadomienie osobie stosującej przemoc faktu jej istnienia oraz pomocy w nabyciu;
– umiejętności kontroli zachowania;
– zapoznanie z procesem powstawania mechanizmów prowadzących do użycia przemocy;
– przekazanie wiedzy i umiejętności w zakresie wychowania dzieci bez stosowania przemocy;
– próba powstrzymania sprawcy przemocy przed jej dalszym stosowaniem w rodzinie.

Sąd Rejonowy w Zakopanem

34-500 Zakopane, ul. Gimnazjalna 13, tel. 18 20 246 00

Postępowania sądowe w sprawach rodzinnych i nieletnich, pozbawienie i ograniczanie władzy rodzicielskiej, ustalanie sytuacji prawnej dziecka.

Prokuratura Rejonowa w Zakopanem

34-500 Zakopane, ul Gimnazjalna 13b, tel. 18 20 247 29

Do zadań prokuratury należy m.in.: przyjęcie zgłoszenia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, prowadzenie i nadzorowanie postępowań przygotowawczych, występowanie w roli oskarżyciela publicznego przed sądem, zatrzymanie podejrzanego o popełnienie przestępstwa, współpraca z innymi organami państwowymi, organizacjami społecznymi w zakresie zapobiegania przestępczości prokurator może wchodzić w skład zespołu interdyscyplinarnego powołanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a także tworzonych przez zespół grup roboczych.

Osoby pokrzywdzone na skutek przemocy w rodzinie, a także świadkowie, mogą złożyć w prokuraturze bądź na policji zawiadomienie o przestępstwie ściganym w trybie publiczno – skargowym lub wniosek o ściganie przestępstwa (dotyczy to przestępstw ściganych na wniosek
osoby pokrzywdzonej). W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że popełniono przestępstwo prokuratura wspólnie z Policją ma obowiązek: wszcząć postępowanie przygotowawcze w celu ustalenia czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo, wyjaśnić
okoliczności sprawy, ustalić osoby pokrzywdzone i rozmiary szkody, zebrać, zabezpieczyć i w niezbędnym zakresie utrwalić dowody dla sądu, wykryć i w razie potrzeby ująć sprawcę, w uzasadnionym przypadku na wniosek Policji (taki wniosek musi być rozpatrzony w ciągu 48
godzin od zatrzymania podejrzanego) lub z urzędu może zastosować środek zapobiegawczy wobec osoby, której co najmniej wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej polegający na
nakazaniu opuszczenia lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podejrzany ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. Środek ten stosuje się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, może na wniosek oskarżonego wskazać miejsce pobytu w placówkach zapewniających miejsca noclegowe (z wykluczeniem placówek dla ofiar przemocy w rodzinie) prokurator może wnioskować do sądu pierwszej instancji właściwego do rozpoznania sprawy o przedłużenie stosowania nakazu opuszczenia lokalu na dalsze okresy nie dłuższe niż 3 miesiące, w sytuacji gdy nie ustały powody zastosowania w/w nakazu w zależności od oceny zebranego materiału dowodowego postępowanie może
zakończyć się skierowaniem aktu oskarżenia do sądu, umorzeniem dochodzenia lub kierowanym do sądu wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania karnego.

Komenda Powiatowa Policji w Zakopanem

34-500 Zakopane, ul. Jagiellońska 32, tel. 478 347 400

Do podstawowych zadań Policji należy m.in.:

ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra;
inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami pozarządowymi;
wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców.

Działania chroniące ofiary przemocy domowej podejmowane przez policję zgodnie z obowiązującym prawem:

interwencja w sytuacji uzyskania zgłoszenia o przemocy w rodzinie, uruchomienie procedury „Niebieskiej Karty”;
sporządzenie dokładnego opisu zdarzenia (notatka urzędowa);
zatrzymanie sprawców przemocy domowej stwarzających w sposób oczywisty zagrożenie dla życia bądź zdrowia ofiar, a także mienia;
wszczęcie postępowania przygotowawczego przeciwko sprawcy przemocy w przypadku zgłoszenia lub stwierdzenia popełnienia przestępstwa;
zabezpieczenie dowodów popełnienia przestępstwa;
podjęcie działań prewencyjnych wobec sprawcy przemocy;
udzielenie informacji ofiarom o możliwości uzyskania pomocy.

Osoby wzywające policję mają prawo do:

uzyskania od policjantów zapewnienia bezpieczeństwa;
uzyskania informacji, kto przyjechał na wezwanie – numer identyfikacyjny policjantów, nazwa i siedziba jednostki;
wykorzystania dokumentacji interwencji policyjnej jako dowodów w sprawie karnej przeciw sprawcy przemocy;
zgłoszenia interweniujących policjantów na świadków w sprawie sądowej.

Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Zakopanem

34-500 Zakopane, ul. Chramcówki 19a, tel. 18 20 639 73

Poradnictwo rodzinne, zawodowe, psychologiczne, pedagogiczne, logopedyczne.

Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

34-500 Zakopane, ul. Słoneczna 3, tel. 18 20 623 65

Placówki ochrony zdrowia działające na terenie Powiatu Tatrzańskiego

Oprócz udzielania pomocy medycznej przez pracowników Ochrony Zdrowia, istotne jest:

rozpoznanie przez nich sygnałów świadczących o występowaniu przemocy, szczególnie gdy ofiary bądź świadkowie próbują to ukryć;
poinformowanie ofiar o możliwościach szukania pomocy;
w sytuacjach dotyczących dzieci – zwrócenie się do sądu rodzinnego z prośbą o wgląd w sytuację rodziny;
wystawienie na prośbę poszkodowanych bezpłatnego specjalnego zaświadczenia o przyczynach i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie;
uruchomienie procedury „Niebieskiej Karty” przewidzianej dla przedstawicieli ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie, procedowanej zgodnie z art. 51 Konstytucji R P;
w przypadku stwierdzenia takiej konieczności lub na prośbę poszkodowanych, powiadomienie innych służb, np. pomocy społecznej, policji, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych;
w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia podczas badania popełnienia przestępstwa (ślady ciężkiego uszkodzenia ciała, podejrzanych oparzeń, wykorzystania seksualnego) powiadomienie organów ścigania;
ponadto przedstawiciele ochrony zdrowia wchodzą w skład zespołu interdyscyplinarnego powołanego przez wójta, burmistrza, a także tworzonych przez zespół grup roboczych.

Placówki Oświatowe działające na terenie Powiatu Tatrzańskiego

Przedstawiciele placówek oświatowych mają kompetencje, aby:

rozpoznać sygnały świadczące o doznawaniu przez dziecko form krzywdzenia, zaniedbania;
utrzymywać kontakt z rodziną dziecka;
wystąpić do sądu o wgląd w sytuację rodziny, powiadomić policję lub prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
udzielić wsparcia;
skierować do specjalistycznej placówki, poradni psychologiczno-pedagogicznej;
monitorować sytuację dziecka i rodziny, współpracując z innymi służbami i instytucjami działającymi na rzecz dziecka i rodziny;
uruchomić procedurę „Niebieskiej Karty” przewidzianej dla przedstawicieli oświaty w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie;
wchodzić w skład zespołu interdyscyplinarnego powołanego przez wójta, burmistrza, a także tworzonych przez zespół grup roboczych.

Działania na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej

Wszelkie cele i działania zaplanowane do realizacji w ramach niniejszego Programu mają służyć poprawie sytuacji rodzin doznających przemocy jak i ochronie rodzin zagrożonych przemocą. Aby efektywnie zapobiegać problemowi przemocy w rodzinie i zwalczać zachowania przemocowe, niezbędne jest stworzenie spójnego i wielopoziomowego sytemu pomocy osobom uwikłanym w przemoc, systemu opartego o aktywizację i rozwój zasobów lokalnych, zwłaszcza ilości dostępnych form pomocy oraz specjalistów.

Program kierowany jest do:

a) osób dotkniętych przemocą domową, w tym: współmałżonków lub partnerów
w związkach nieformalnych, dzieci, osób starszych, osób niepełnosprawnych.
b) osób stosujących przemoc domową,
c) świadków przemocy domowej,
d) przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania przemocy
domowej.

Cel operacyjny: Zmniejszenie skali zjawiska przemocy domowej

Treść strony